Kremowy smak, chrupka struktura oraz niesamowity kształt. Oto kalafior romanesco. Szlachetny w każdym calu. Jak go najkrócej scharakteryzować? Perfekcyjne połączenie kalafiora z brokułem. Czy warto spróbować romanesco? Po przeczytaniu tego artykułu nie będziesz miał wątpliwości.
Spis treści:
- Skąd pochodzi kalafior romanesco?
- Brokuł czy kalafior – czym jest romanesco?
- Dlaczego kalafior romanesco ma taki kształt?
- Czy kalafior romanesco to zdrowe warzywo?
- Jak gotować kalafior romanesco?
- Do jakich potraw dodać kalafior romanesco?
Skąd pochodzi kalafior romanesco?
Biorąc pod uwagę charakterystyczną nazwę romanesco, łatwo drogą dedukcji dojść na słowa Roma, które oznacza Rzym. To niezwykłe warzywo jest uprawiane we Włoszech od XVI wieku. Włoscy rolnicy z regionu Lacjum wyhodowali je jako lokalną odmianę kalafiora i brokułu. Ich ideą było połączenie cech tych dwóch warzyw, a więc delikatności i struktury kalafiora z lekko orzechowym smakiem brokuła. Romanesco był uprawiany przede wszystkim z myślą o handlu na lokalnych targowiskach. Stanowił wartościowy element kuchni włoskiej, który jednocześnie był praktycznie nieznany poza granicami Włoch.
Ta niszowość romanesco przetrwała aż do XX wieku. Wtedy zaczęto go uprawiać również w innych częściach Europy oraz Ameryki Północnej. Dlaczego zajęło to aż tyle czasu? Jednym z powodów była sezonowość warzywa oraz jego delikatna struktura. W efekcie trudno było je eksportować. Ekspansja romanesco wiąże się ściśle z rosnącą popularnością egzotycznych warzyw na rynkach europejskich. W pierwszej kolejności włoskie warzywo trafiło do Francji. A dokładnie do kuchni haute cuisine serwowanej w najlepszych restauracjach.
Następnie romanesco zainteresowali się ogrodnicy z Holandii, Niemiec i Wielkiej Brytanii. Szczególnie kraj tulipanów stał się szybko jednym z głównych producentów tego warzywa w Europie. Wszystko dzięki wysoce rozwiniętej technologii upraw szklarniowych. W tym samym czasie rosnąca popularność kuchni śródziemnomorskiej oraz food stylingu spowodowała, że kalafior romanesco trafił także na rynek amerykański. Jego wygląd określano mianem instagramowego. Dzięki temu idealnie pasował do estetyki nowoczesnych potraw. W ten sposób romanesco zyskał sławę nie tylko wśród kucharzy, ale także fotografów kulinarnych.
Obecnie kalafior romanesco można kupić na całym świecie. Choć niezmiennie jest on warzywem sezonowym i uważanym za luksusowe. Pomimo rozpowszechnienia uprawy romanesco za najlepsze odmiany uznaje się te pochodzące z Lacjum i Toskanii. Lokalny klimat, właściwości gleby oraz tradycje uprawy mają decydujący wpływ na niepowtarzalny smak tego warzywa.
Brokuł czy kalafior – czym jest romanesco?
Trudno jednoznacznie sklasyfikować romanesco. Na pierwszy rzut oka wygląda jak kalafior z geometrycznymi różyczkami. Kolorem bardziej jednak przypomina brokuł. Z botanicznego punktu widzenia romanesco to odmiana kapusty warzywnej Brassica oleracea. Podobne pochodzenie ma brokuł, kalafior, brukselka i jarmuż. Wszystkie te warzywa należą do jednej rodziny.
Romanesco jest jednak uznawany za odmianę kalafiora. Dlaczego jest bardziej kalafiorem niż brokułem? Rozwiązanie tej zagadki tkwi w budowie rośliny oraz sposobie jej kwitnienia i rozwoju. Kalafior i brokuł należą do tej samej rodziny, ale różnią się strukturą kwiatostanu. Kalafior tworzy zwarty, nierozwinięty kwiatostan złożony z licznych pąków kwiatowych. Brokuł ma luźniejszą strukturę. Jego większe i mniej zwarte pąki kwiatowe szybciej przechodzą w fazę kwitnienia. Romanesco rozwija się i dojrzewa jak kalafior. To oznacza, że tworzy główkę z nierozwiniętych kwiatostanów. To przesądza o jego klasyfikacji.
Dodatkowo romanesco ma wiele cech uprawowych wspólnych z kalafiorem:
- długość sezonu wegetacyjnego,
- wymagania glebowe,
- preferencje dotyczące temperatury.
Reasumując romanesco to kalafior z niezwykle uporządkowanym kwiatostanem. Nawet pomimo, że urodą i kolorem wcale kalafiora nie przypomina.
Dlaczego kalafior romanesco ma taki kształt?
A właściwie jaki kształt ma kalafior romanesco? Dobre pytanie. Jest w nim coś futurystycznego. Oczywiście w kształcie, a nie pytaniu. Forma romanesco to idealny przykład natury ujętej we fraktale. Co to oznacza? Każdy element tego warzywa przypomina całość, ale w mniejszej skali.
Główka romanesco jest zbudowana ze stożkowatych różyczek, które wyrastają spiralnie wokół siebie. Każda różyczka składa się z mniejszych stożków. Każdy stożek powtarza ten sam wzór. I tak aż do najdrobniejszych detali. Efektem jest hipnotyzująca struktura. Dlatego mówi się, że kalafior romanesco jest żywym fraktalem.
Czy wiesz, że ilość spiral na główce romanesco wcale nie jest przypadkowa? Odpowiada ciągowi Fibonacciego. Jest to matematyczna sekwencja liczb spotykana również w układzie płatków kwiatów, muszlach czy…galaktykach. Główka kalafiora romanesco składa się właśnie z takich serii liczb, w których każda kolejna jest sumą dwóch poprzednich. Kształt romanesco to fraktalny stożek, który jest złożony z mniejszych stożków ułożonych w logarytmicznej spirali. Brzmi skomplikowanie, wygląda pięknie.
Czy kalafior romanesco to zdrowe warzywo?
Poza niezwykłym wyglądem i historią kalafior romanesco ma coś więcej. Chodzi o cenne właściwości odżywcze. Romanesco to niskokaloryczne i lekkostrawne warzywo, które jest cennym źródłem składników wspierających Twój organizm.
- Witamina C. To silny przeciwutleniacz, który wspomaga odporność organizmu.
- Witamina K. Ma istotne znaczenie dla zachowania zdrowia kości oraz prawidłowego krzepnięcia krwi.
- Witamina B9 (kwas foliowy). Jest kluczowa w diecie kobiet w ciąży. Wspiera także prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego.
- Błonnik pokarmowy. Wspomaga procesy trawienne, zapewnia uczucie sytości i wspiera regulację poziomu cukru we krwi.
- Karotenoidy i chlorofile. Wykazują działanie przeciwzapalne i przeciwutleniające.
- Minerały. To przede wszystkim potas, magnez i fosfor. Te minerały wspierają prawidłową pracę serca, mięśni i układu nerwowego.
Zawartość cennych składników zmienia się w zależności od sposobu obróbki kalafiora romanesco. Krótkie gotowanie na parze i blanszowanie pozwala zachować najwięcej witamin i minerałów.
Dbasz o linię? A może dopiero zdajesz sobie sprawę z konieczności zrzucenia nadmiarowych kilogramów? Mam dla Ciebie dobrą wiadomość! Kalafior romanesco jest niskokaloryczny. W 100 g warzywa jest ok. 25-30 kcal. To naprawdę niewiele. W takiej porcji romanesco znajduje się:
- ok. 2,5-3,0 g węglowodanów (głównie w postaci błonnika),
- ok. 2,0-2,5 g białka roślinnego,
- poniżej 0,5 g tłuszczu.
Brzmi nieźle prawda? A jak ze smakiem? Często przecież to, co zdrowe, wcale nie zachwyca walorami smakowymi. Nie w przypadku romanesco!
Na patelni czy na surowo – jak gotować kalafior romanesco?
Z kulinarnego punktu widzenia romanesco może zastępować zarówno kalafior, jak i brokuła. Gotuje się go podobnie. Dużą zaletą jest fakt, że jego różyczki nie rozpadają się tak szybko, jak w przypadku brokuła. Romanesco możesz piec, blanszować, smażyć i gotować na parze.
Smak romanesco jest połączeniem kalafiora i brokuła. Jego miąższ jest lekko chrupiący i kremowy po ugotowaniu. W smaku z pewnością wyczujesz nuty orzechowe, lekko ziemiste i słodkawe. W porównaniu do zwykłego kalafiora romanesco jest delikatniejszy i mniej kapuściany. Nie ma także tego specyficznego, siarkowego aromatu. Szczególnie polecam blanszowanie kalafiora romanesco. Jego smak staje się wtedy jeszcze bardziej aksamitny. Romanesco możesz jeść nawet na surowo.
To wyjątkowe warzywo stanowi świetny dodatek do sałatek, zup i wielu innych dań. Doskonale komponuje się z czosnkiem, oliwą z oliwek, parmezanem, sosem śmietanowym, a nawet cytryną.
Do jakich potraw dodać kalafior romanesco?
Mam dla Ciebie kilka propozycji włoskich potraw z kalafiorem romanesco.
Pasta con romanesco e acciughe
To klasyk kuchni rzymskiej, który idealnie łączy lokalność składników z głębią smaku. Romanesco blanszuje się do momentu, aż będzie miękki, ale wciąż lekko chrupiący. Następnie podsmaża się go na oliwie z oliwek z czosnkiem i filecikami anchois – które rozpuszczają się, tworząc słono-pikantną bazę. Danie możesz podawać z makaronem bucatini lub spaghetti i posypać prażoną bułką tartą bądź serem. To danie jest wyjątkowe, bo balansuje delikatny smak romanesco z intensywnością rybnych nut anchois. Potrawa charakterystyczna dla Lacjum, a więc proste, podstawowe składniki, ale ogromna głębia smaku.
Risotto al romanesco e pecorino romano
Delikatne, kremowe risotto, które zachwyca kolorem i teksturą. Romanesco ugotuj osobno i dodaj do ryżu w ostatnich minutach gotowania. Dzięki temu warzywo nie traci swojej jędrności. Całość dopraw startym pecorino romano, który podnosi wyrazistość i zapewnia charakterystyczny, lekko pikantny posmak. Dodatkowo kilka kropli soku z cytryny lub skórka cytrynowa nadadzą świeżości. Risotto z romanesco to świetny wybór na kolację z włoskim twistem. Ta potrawa łączy północną technikę z warzywem typowym dla Środkowych Włoch.
Pasta al forno con romanesco
Włoski klasyk z warzywnym akcentem. Romanesco najpierw krótko podgotuj, następnie ułóż w naczyniu żaroodpornym warstwowo razem z ugotowanym makaronem (najlepiej rigatoni lub penne), sosem pomidorowym i beszamelowym. Całość posypu tartym parmezanem i mozzarellą, po czym zapiecz do uzyskania złocistej skorupki. Romanesco w tej wersji zachowuje swój kształt, a jego delikatny smak świetnie kontrastuje z ciągnącym się serem i kwasowością sosu pomidorowego. To danie na włoską, domową niedzielę. Jest sycące, rodzinne i zapewnia niezwykłe doznania smakowe.
Pizza bianca z romanesco i ricottą
To wariacja na temat klasycznej pizzy bianca, czyli białej pizzy bez sosu pomidorowego. Na cieście rozprowadź się warstwę ricotty, a następnie ułóż różyczki blanszowanego romanesco, plasterki czerwonej cebuli i kilka kropel oliwy z oliwek. Po upieczeniu możesz dodać świeże zioła (np. oregano, tymianek) lub skropić pizzę oliwą truflową. Romanesco nadaje pizzy oryginalny wygląd i lekko orzechowego smaku, a kremowa ricotta stanowi doskonała przeciwwagę. To pizza lekka, świeża i idealna na wieczór z winem.
Minestrone invernale z romanesco
Zupa minestrone to klasyka włoskiego comfort food. Jest pełna warzyw, gęsta, sycąca i sezonowa. W wersji zimowej romanesco odgrywa główną rolę obok warzyw korzeniowych (ziemniak, marchew, seler), fasoli cannellini i cebuli. Gotuje się go w bulionie warzywnym z dodatkiem ziół prowansalskich, liścia laurowego i oliwy z oliwek. Pod koniec gotowania możesz dodać trochę makaronu lub ryżu. Minestrone z romanesco to idealna zupa na rozgrzanie, a przy okazji świetny sposób na wykorzystanie sezonowych produktów.
Jeśli lubisz kuchnię włoską, to spróbuj kalafiora romanesco. Możesz go przyrządzić na wiele sposobów. W każdej wersji jest smaczny i dodaje potrawie niesamowitego wyglądu.
